Sprzęt do nurkowania ma precyzyjne nazwy, które ułatwiają komunikację i zwiększają bezpieczeństwo. Podstawowy zestaw obejmuje sprzęt ABC, czyli maskę, fajkę i płetwy, a także BCD, butlę oraz automat oddechowy.
Zestaw ABC – od czego zaczyna się wyposażenie nurka?
Określenie zestaw ABC oznacza podstawowe elementy używane do widzenia, oddychania na powierzchni i poruszania się w wodzie. W terminologii nurkowej stosuje się nazwy „maska” i „fajka”, a nie odpowiednio „gogle” i „rurka”.
Najważniejsze elementy zestawu ABC to:
- Maska – zakrywa oczy i nos, tworząc przestrzeń powietrzną ułatwiającą widzenie pod wodą. W odróżnieniu od okularów pływackich pozwala także wyrównywać ciśnienie w przestrzeni nosa.
- Fajka nurkowa – umożliwia oddychanie powietrzem podczas pływania przy powierzchni bez podnoszenia głowy. Pod wodą, przy nurkowaniu z butlą, nurek korzysta z automatu oddechowego.
- Płetwy – zakładane na stopy, zwiększają skuteczność pracy nóg i ułatwiają przemieszczanie się w wodzie.
Najczęstszy błąd początkujących polega na nazywaniu maski goglami. Gogle zakrywają zwykle tylko oczy, natomiast maska nurkowa obejmuje także nos i jest przystosowana do używania podczas zanurzenia.
BCD, jacket i skrzydło – system kontroli pływalności
Kamizelka nurkowa jest fachowo określana jako BCD, czyli Buoyancy Control Device, albo krócej BC. Po polsku można spotkać nazwę „kompensator pływalności”. Jest to urządzenie, które pozwala regulować pływalność przez napełnianie i opróżnianie worka powietrznego.
Jacket to klasyczna odmiana BCD przypominająca kamizelkę. Worek wypornościowy znajduje się nie tylko na plecach, lecz także po bokach tułowia. Taka konstrukcja zapewnia stabilną, często bardziej pionową pozycję na powierzchni i jest powszechna w nurkowaniu rekreacyjnym oraz szkoleniowym.
Skrzydło jest innym typem systemu BCD. Jego worek wypornościowy znajduje się głównie za plecami, a całość może składać się z worka, płyty i uprzęży. Taki układ często ułatwia utrzymanie poziomego trymu pod wodą, ale wymaga przyzwyczajenia do innego rozkładu wyporności.
Do BCD podłącza się wąż inflatora. Za pomocą przycisków inflatora nurek doprowadza powietrze do worka lub je wypuszcza. BCD nie jest kamizelką ratunkową, lecz urządzeniem do kontroli pływalności podczas nurkowania.
Butla nurkowa – zbiornik z gazem oddechowym
Butla, nazywana też zbiornikiem, przechowuje sprężony czynnik oddechowy. Najczęściej jest to powietrze, ale w określonych zastosowaniach używa się także mieszanek, takich jak nitrox. Butle wykonuje się głównie ze stali lub aluminium.
Butla jest mocowana do jacketu albo systemu ze skrzydłem. Z jej zaworem łączy się pierwszy stopień automatu oddechowego. Pojemność zbiornika dobiera się do konfiguracji i planowanego nurkowania, dlatego w użyciu są butle o różnych rozmiarach.
Automat oddechowy – z czego się składa?
Automat oddechowy, określany także jako regulator, obniża wysokie ciśnienie gazu z butli do wartości pozwalającej na bezpieczne oddychanie. Nie jest tym samym co butla. Butla przechowuje gaz, a automat dostarcza go nurkowi w odpowiedniej postaci.
Najważniejsze części układu oddechowego to:
- Pierwszy stopień – łączy się bezpośrednio z zaworem butli i redukuje ciśnienie gazu. Może występować w wersji DIN albo z mocowaniem jarzmowym.
- Drugi stopień – znajduje się przy ustach nurka i dostarcza gaz podczas wdechu. W konfiguracji rekreacyjnej występuje główny drugi stopień oraz alternatywne źródło powietrza.
- Octopus – potoczna nazwa alternatywnego drugiego stopnia, używanego jako zapasowe źródło gazu, między innymi podczas dzielenia się powietrzem.
- Wąż inflatora – przewód niskiego ciśnienia łączący pierwszy stopień z inflatorem BCD. Służy do napełniania worka wypornościowego.
W skład zestawu często wchodzi także manometr, który pokazuje ciśnienie gazu pozostałego w butli. W niektórych konfiguracjach jego wskazania są zintegrowane z komputerem nurkowym.
Najważniejsze nazwy sprzętu nurkowego w jednym miejscu
Poniższa tabela pokazuje fachowe określenia, spotykane nazwy potoczne oraz podstawowe funkcje poszczególnych elementów:
| Nazwa fachowa | Nazwa potoczna | Funkcja |
|---|---|---|
| Maska nurkowa | Gogle | Zapewnia widzenie pod wodą i obejmuje nos |
| Zestaw ABC | Podstawowy sprzęt do pływania | Obejmuje maskę, fajkę i płetwy |
| BCD lub BC | Jacket, kamizelka | Kontroluje pływalność nurka |
| Skrzydło | Tylny BCD | Zapewnia wyporność głównie za plecami |
| Automat oddechowy | Regulator | Podaje gaz z butli do oddychania |
| Pierwszy stopień | Część automatu przy butli | Redukuje ciśnienie gazu z butli |
| Drugi stopień | Automat przy ustach | Dostarcza gaz podczas wdechu |
| Płetwy | „Płetwy” lub „łapy” | Ułatwiają napęd i poruszanie się w wodzie |
Jakie akcesoria uzupełniają zestaw nurka?
Poza głównymi elementami wyposażenia nurkowie korzystają z akcesoriów służących do kontroli parametrów, nawigacji i sygnalizacji. Do najczęściej spotykanych należą:
- Manometr – pokazuje ciśnienie gazu w butli.
- Komputer nurkowy – monitoruje między innymi głębokość, czas nurkowania, prędkość wynurzania i informacje potrzebne do kontroli profilu nurkowania.
- SMB lub boja powierzchniowa – nadmuchiwana boja służąca do sygnalizowania pozycji nurka na powierzchni.
- Nóż nurkowy lub inne narzędzie tnące – może pomóc uwolnić się z zaplątania w linkę albo roślinność.
W zależności od warunków używa się także skafandra mokrego lub suchego, kaptura, rękawic, butów neoprenowych, kompasu i latarki. Suchy skafander ogranicza kontakt ciała z wodą, ale wymaga właściwej warstwy ocieplającej, na przykład bielizny termicznej i ocieplacza.
Znajomość tych nazw ułatwia rozmowę z instruktorem, ekipą nurkową i personelem centrum. W sytuacji wymagającej szybkiej reakcji precyzyjne określenie, czy chodzi o inflator, pierwszy stopień, octopus czy manometr, ma znaczenie większe niż sama poprawność językowa.
