Petanque to gra, w której metalowymi kulami próbuje się podejść jak najbliżej małej drewnianej kulki zwanej świnką. Rozgrywka odbywa się w rundach, a punkty zdobywa tylko ta strona, której kule są bliżej celu. Wystarczy kilka kul, świnka i płaski, utwardzony teren, dlatego w petanque można zagrać niemal wszędzie.
Warianty gry w petanque
Skład drużyn zależy od liczby osób, które chcą zagrać. W każdym wariancie wszyscy zawodnicy używają kul o podobnych zasadach, ale zmienia się ich liczba przypadająca na gracza:
| Wariant | Liczba graczy | Liczba kul na gracza |
|---|---|---|
| Singiel | 1 na 1 | 3 |
| Dublet | 2 na 2 | 3 |
| Triplet | 3 na 3 | 2 |
Do gry rekreacyjnej wystarczy płaski teren z ubitej ziemi, żwiru lub innej twardej nawierzchni. Wymiary turniejowego bulodromu mogą wynosić 4 × 15 metrów, ale podczas zabawy ze znajomymi nie trzeba trzymać się tych parametrów.
Jak przebiega partia krok po kroku?
Jedna runda trwa od wyrzucenia świnki do zagrania wszystkich kul przez obie strony. Kolejne rundy rozpoczyna zwycięzca poprzedniej.
- Ustalcie, która osoba lub drużyna rozpoczyna. Możecie zrobić to na przykład przez rzut monetą.
- Rozpoczynający wyznacza miejsce i rysuje koło rzutowe. W oficjalnych zasadach jego średnica wynosi zwykle od 35 do 50 cm.
- Gracz stojący w kole rzuca świnkę na odległość około 6–10 metrów. W grze rekreacyjnej wystarczy zachować rozsądny dystans i pozostawić jej miejsce z dala od dużych przeszkód.
- Ten sam gracz rzuca pierwszą kulę stalową, próbując umieścić ją jak najbliżej świnki.
- Rzut wykonuje strona, której kula znajduje się dalej od celu. To zasada „kto dalej, ten rzuca”. Dzięki niej jedna drużyna nie może po prostu czekać na swoją kolej, gdy prowadzi.
- Gracze rzucają kolejne kule, aż jedna ze stron umieści swoją kulę bliżej świnki albo wykorzysta wszystkie posiadane kule.
- Jeśli jedna drużyna nie ma już kul, druga może zagrać pozostałymi, aby poprawić wynik lub wybić kule przeciwnika.
- Po zakończeniu rzutów sprawdźcie, która kula leży najbliżej świnki, i przyznajcie punkty.
Podczas rzutu obie stopy muszą znajdować się wewnątrz koła i mieć kontakt z podłożem aż do chwili, gdy kula dotknie ziemi. Nie wolno wychodzić z koła ani unosić stopy wcześniej. W luźnej grze warto tę zasadę zachować od początku, ponieważ wpływa na stabilność i ułatwia późniejsze przejście do rozgrywek turniejowych.
Świnka może zostać przesunięta przez rzuconą kulę. Jeśli nadal znajduje się na wyznaczonym terenie, gra toczy się dalej z jej nowego położenia. Gdy zostanie wybita poza boisko, runda jest zwykle anulowana. Wyjątek zachodzi wtedy, gdy jedna ze stron nie ma już kul. W takim przypadku punkty otrzymuje drużyna, która zachowała kule, w liczbie odpowiadającej posiadanym jeszcze kulom.
Jak liczyć punkty?
Po zakończeniu rundy punktuje tylko jedna strona – ta, której najlepsza kula leży najbliżej świnki. Otrzymuje jeden punkt za każdą własną kulę znajdującą się bliżej świnki niż najlepsza kula przeciwnika.
Przykład: jeśli trzy kule jednej drużyny są bliżej świnki niż najbliższa kula rywali, ta drużyna zdobywa trzy punkty. Kule dalsze od najlepszej kuli przeciwnika nie przynoszą punktów, nawet jeśli należą do zwycięskiej strony.
Po zapisaniu wyniku zwycięska drużyna wyznacza nowe koło, rzuca świnkę i rozpoczyna następną rundę. Partię wygrywa strona, która jako pierwsza zdobędzie 13 punktów.
Jak rzucać i na co zwrócić uwagę?
W petanque podstawowe zagrania mają dwa cele. Wybór zależy od położenia kul i od tego, czy ważniejsze jest zbliżenie własnej kuli, czy usunięcie kuli przeciwnika:
- Pointing – spokojny rzut podający, którego celem jest zatrzymanie kuli możliwie blisko świnki.
- Shooting – mocniejszy rzut wybijający, używany do trafienia i odsunięcia kuli rywala.
- Stabilna postawa ułatwia kontrolowanie kierunku i siły rzutu.
- Przed rzutem oceń nawierzchnię, nierówności i położenie innych kul.
- Nie używaj większej siły, niż wymaga odległość. W petanque precyzja często daje więcej niż mocne zagranie.
Na początku najlepiej ćwiczyć oba rodzaje rzutów z niewielkiej odległości. Najpierw skup się na powtarzalnym ruchu i zachowaniu równowagi, a dopiero później zwiększaj siłę oraz długość rzutu.
Najważniejsze zasady gry w petanque są proste: wyznacz koło, wyrzuć świnkę, zagrywaj kulami zgodnie z zasadą „kto dalej, ten rzuca” i policz tylko te kule, które pokonały najlepszą kulę przeciwnika. Dzięki temu można rozpocząć pierwszą partię bez znajomości rozbudowanych przepisów turniejowych.
