Jak długo można nurkować na jednym wdechu?

Przeciętny człowiek może wstrzymać oddech w spoczynku przez około 30–90 sekund, a osoba z pewnym doświadczeniem zwykle zbliża się do 2 minut. Wyniki przekraczające 20 minut dotyczą ekstremalnych prób po oddychaniu czystym tlenem i nie można porównywać ich ze zwykłym nurkowaniem na bezdechu.

Rekordy Guinnessa a sportowa statyka bezdechu

Najdłuższy oficjalny wynik często przywoływany w kontekście nurkowania na jednym wdechu wynosi 29 minut i 3,07 sekundy. Vitomir Maričić osiągnął go 14 czerwca 2025 roku w Opatiji, po wcześniejszym oddychaniu czystym tlenem. Taki sposób przygotowania zwiększa ilość tlenu zgromadzonego w organizmie i tworzy warunki nieporównywalne ze zwykłym wdechem powietrza atmosferycznego.

W sporcie freedivingowym podstawową konkurencją czasową jest statyczny bezdech, oznaczany skrótem STA. Zawodnik pozostaje nieruchomo w wodzie z zanurzoną twarzą, a sędziowie oceniają czas oraz stan świadomości po wynurzeniu. Próby federacji takich jak AIDA odbywają się bez wcześniejszego oddychania czystym tlenem. Guinness prowadzi natomiast odrębne kategorie dla prób tlenowych i bez dodatkowego tlenu.

Oddychanie czystym tlenem przed próbą powoduje hiperoksję, czyli stan, w którym organizm dysponuje większym zapasem tlenu niż po normalnym oddychaniu powietrzem. Nie oznacza to, że rekordzista przez cały czas ma komfortowy zapas. Dwutlenek węgla nadal narasta, pojawia się silne obciążenie fizyczne, a pod koniec próby rośnie ryzyko niedotlenienia i utraty przytomności.

Co dzieje się w ciele podczas bezdechu?

Wstrzymywanie oddechu nie kończy się w chwili, gdy pojawia się pierwsza potrzeba nabrania powietrza. Organizm stopniowo zmienia sposób pracy, a odczucia różnią się zależnie od pozycji, ruchu, temperatury wody, stanu zdrowia i doświadczenia.

1. Faza easy-going – początkowo ciało pozostaje względnie spokojne, a potrzeba oddychania jest niewielka. W statyce zużycie tlenu jest mniejsze niż podczas pływania, ponieważ mięśnie prawie nie pracują.
2. Narastanie dwutlenku węgla – głównym bodźcem wywołującym chęć wdechu jest wzrost stężenia CO₂, a nie sam spadek poziomu tlenu. Dlatego można przez pewien czas nie odczuwać jeszcze silnego zagrożenia, mimo że zapas tlenu się zmniejsza.
3. Faza struggle – pojawiają się mimowolne skurcze przepony i narasta dyskomfort. Skurcze są sygnałem obciążenia organizmu, a nie dowodem, że można bezpiecznie kontynuować próbę.
4. Ryzyko hipoksji – gdy poziom tlenu spada zbyt nisko, może dojść do zaburzeń kontroli ruchów, utraty świadomości, a następnie utonięcia, jeśli nurek pozostaje bez asekuracji.

Podczas pływania lub nurkowania głębokościowego czas jest zwykle krótszy niż w statyce. Pracujące mięśnie zużywają więcej tlenu, a dodatkowym obciążeniem staje się ciśnienie oraz konieczność wyrównywania ciśnienia w uszach i masce. Dlatego czas bezdechu nie przekłada się bezpośrednio na głębokość ani dystans.

Dlaczego nurkowanie na bezdechu bywa niebezpieczne?

Najpoważniejszym zagrożeniem jest blackout, czyli utrata przytomności wskutek niedotlenienia mózgu. Może nastąpić bez wyraźnego ostrzeżenia, zwłaszcza w końcowej fazie wynurzania. Wtedy ciśnienie otoczenia spada, a wraz z nim zmniejsza się ciśnienie parcjalne tlenu we krwi. Zjawisko bywa określane jako blackout płytkiej wody.

Utrata przytomności pod wodą nie daje nurekowi możliwości wynurzenia się ani wezwania pomocy. Dlatego sama obecność ratownika na basenie nie zastępuje bezpośredniej asekuracji. Partner powinien znać procedury ratunkowe, obserwować nurka podczas całej próby i pozostać przy nim również po wynurzeniu.

Nigdy nie ćwicz wstrzymywania oddechu pod wodą samotnie. Podstawowe zasady bezpieczeństwa obejmują:

• Nigdy nie nurkuj bez partnera, który obserwuje Cię z bliska.
• Nie traktuj rekordów z czystym tlenem jako celu dla amatora.
• Nie zwiększaj czasu ani głębokości przez siłowe ignorowanie skurczów i narastającego dyskomfortu.
• Przerwij próbę, jeśli pojawiają się zaburzenia orientacji, osłabienie lub problemy z kontrolą ruchów.
• Regularny trening prowadź wyłącznie po kursie z certyfikowanym instruktorem.

Dlaczego hiperwentylacja przed zanurzeniem jest błędem?

Hiperwentylacja polega na szybkim i głębokim oddychaniu przed wstrzymaniem oddechu. Obniża poziom dwutlenku węgla we krwi, ale nie zwiększa zapasu tlenu w takim stopniu, jak wiele osób zakłada. W efekcie naturalny sygnał nakazujący zaczerpnięcie powietrza pojawia się później, choć poziom tlenu nadal spada.

To właśnie dlatego hiperwentylacja może zwiększyć ryzyko blackoutu. Nie należy utożsamiać jej z kontrolowanym przygotowaniem czystym tlenem stosowanym w wybranych, profesjonalnie zabezpieczonych próbach Guinnessa. Takie rekordy wymagają specjalistycznego nadzoru i nie są instrukcją dla rekreacyjnego nurka.

Jak zacząć freediving bezpiecznie?

Freediving może być sportem opartym na relaksie, kontroli ruchu i spokojnym poznawaniu reakcji własnego ciała. Nie powinien jednak polegać na walce z organizmem ani na samodzielnym sprawdzaniu granicy utraty przytomności. Najbezpieczniejszym początkiem jest kurs, podczas którego instruktor omawia fizjologię bezdechu, asekurację, reakcje awaryjne i zasady poruszania się w wodzie.

Rekordy Vitomira Maričicia czy Karoline Mariechen Meyer pokazują możliwości wytrenowanych zawodników w ściśle określonych warunkach. Nie wyznaczają bezpiecznego czasu dla osoby początkującej. Dla amatora ważniejsze od wyniku jest zachowanie pełnej świadomości, właściwa asekuracja i rezygnacja z próby, gdy organizm sygnalizuje przeciążenie.

Na jednym wdechu można przebywać pod wodą od kilkudziesięciu sekund do kilku minut, zależnie od przygotowania, ale bezpieczeństwo zawsze ma pierwszeństwo przed czasem.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.