Największą jaskinią na świecie pod względem kubatury jest Hang Son Doong w Wietnamie. Leży w Parku Narodowym Phong Nha-Ke Bang, blisko granicy z Laosem, a jej największa komora ma 5 km długości, 150 m szerokości i 200 m wysokości. Powstała w wyniku procesów krasowych. W artykule wyjaśniamy dokładne położenie, genezę i zasady zwiedzania.
Gdzie leży największa jaskinia świata?
Hang Son Doong znajduje się w środkowym Wietnamie, na terenie prowincji Quang Binh. Od miasta Đồng Hới dzieli ją około 55 km w kierunku północno-zachodnim, a od Hanoi około 450 km na południe. Jaskinia leży blisko granicy z Laosem, w samym sercu Parku Narodowego Phong Nha-Ke Bang.
Ten park narodowy został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Obejmuje tereny zbudowane w dużej mierze z wapieni i słynie z około 300 jaskiń oraz grotów. Szacuje się, że podziemne korytarze parku mają łącznie przynajmniej 126 km długości, a wiele partii wciąż pozostaje słabo rozpoznanych.
Wejście do Hang Son Doong odnalazł przypadkowo w 1991 roku miejscowy rolnik Ho Khanh. Usłyszał dźwięk podziemnej rzeki, ale po powrocie przez gęstą dżunglę nie umiał ponownie wskazać tego miejsca. Jaskinia czekała na eksplorację do 2009 roku, kiedy Ho Khanh zaprowadził tam zespół badaczy z Brytyjskiego Stowarzyszenia Badań nad Jaskiniami. Howard Limbert, jeden z pierwszych grotołazów w jej wnętrzu, porównał to odkrycie do znalezienia nieznanego wcześniej szczytu Mount Everest.
Jak powstała Hang Son Doong?
Jaskinia powstała w wyniku długotrwałych procesów krasowych, które odpowiadają za około 90% wszystkich jaskiń na świecie. Woda deszczowa przenikała przez szczeliny w skałach wapiennych i stopniowo je rozpuszczała. Z małych pęknięć powstawały korytarze, a z korytarzy ogromne komory.
W rejonie tej jaskini podłoże zbudowane jest głównie z wapieni. To skały wyjątkowo podatne na erozję chemiczną. Oprócz wapieni krasowieniu ulegają także dolomity, margle, gips, anhydryt oraz halit, czyli sól kamienna. Gdy rozpuszczone minerały wytrącają się z wody, tworzą się nacieki:
- stalaktyty zwisające ze stropu,
- stalagmity wyrastające z dna,
- stalagnaty łączące stalaktyt ze stalagmitem,
- perły jaskiniowe formowane przez kapiącą wodę.
Procesy krasowe
Procesy krasowe polegają na rozpuszczaniu skał przez wodę zawierającą dwutlenek węgla. Woda wsiąka w pęknięcia, przemieszcza się coraz głębiej i rozszerza szczeliny. W tej części Wietnamu proces ten zachodził na ogromną skalę, ponieważ przez miliony lat zasilał go stały przepływ podziemnego potoku.
Rola podziemnej rzeki
Dnem jaskini do dziś płynie podziemna rzeka. To ona w największym stopniu wyżłobiła ściany i pogłębiła korytarz. Oprócz rozpuszczania wapieni woda mechanicznie ścierała i transportowała materiał skalny. W 2019 roku brytyjscy nurkowie odkryli w niej podwodny tunel, który przypuszczalnie łączy ją z jaskinią Hang Thung. Zeszli wówczas na głębokość 78 m z szacowanych 120 m.
Zawalone stropy i własny mikroklimat
W najsłabszych miejscach strop uległ zawaleniu, a do wnętrza wdarło się światło słoneczne. Powstały wielkie otwory, przez które do jaskini dostała się dżungla. Dzięki temu podziemny świat ma własny ekosystem i mikroklimat. Wewnątrz żyją między innymi latające lisy i nietoperze, a charakterystyczne zapadliska powstały prawdopodobnie około 300 tysięcy lat temu.
Jakie ma wymiary największa jaskinia świata?
Cała jaskinia ma około 9 km długości, a jej kubatura wynosi 38,5 mln metrów sześciennych. To właśnie kubatura decyduje o uznaniu jej za największą jaskinię świata. Dla wyobrażenia skali można przyjąć, że w środku zmieściłby się cały kwartał 40-piętrowych drapaczy chmur z Nowego Jorku.
Największa z komór tej jaskini ma ponad 5 kilometrów długości, 150 metrów szerokości i 200 metrów wysokości. W jej wnętrzu płynie rzeka i rośnie dżungla.
Rekordowa komora jest tak duża, że trudno porównać ją z innymi podziemnymi salami. Hang Son Doong nie jest najdłuższa ani najgłębsza, ale pod względem przekroju pojedynczej komory nie ma sobie równych. To połączenie wysokości, szerokości i długości sprawia, że uznaje się ją za największą jaskinię świata.
Jak wygląda zwiedzanie największej jaskini świata?
Zwiedzanie jaskini ma charakter wyprawy eksploracyjnej, a nie standardowej wycieczki. Wyprawa Son Doong Expedition trwa 7 dni i 6 nocy. Na terenie samej jaskini spędza się 4 dni i 3 noce, a dodatkowe 2 noce w hotelach w pobliżu. Grupie towarzyszą przewodnicy, eksperci jaskiniowi oraz zespół 22 tragarzy.
Koszt udziału w wyprawie dla jednej osoby wynosi 3000 dolarów amerykańskich. Do tego trzeba doliczyć przelot do Wietnamu. Mimo wysokiej ceny zainteresowanie jest bardzo duże, a liczba uczestników ściśle ograniczana. Dzięki temu we wnętrzu jaskini nie ma tłumów, a przyroda pozostaje dobrze chroniona.
Ograniczenia i liczba turystów
Władze wietnamskie wprowadziły restrykcyjne limity zwiedzania jaskini. Co roku wpuszczanych jest zwykle od 500 do 800 osób. Dla porównania szczyt Mount Everest zdobyło dotychczas 4042 himalaistów. Jaskinię mogą zwiedzać wyłącznie zorganizowane, maksymalnie 10-osobowe grupy pod opieką przewodników i strażników parku narodowego.
Jaskinię udostępniono turystom w 2013 roku. Od tego czasu jej wnętrze zobaczyło mniej osób niż najwyższy szczyt Ziemi. Właśnie ta ograniczona dostępność sprawia, że miejsce zachowuje swój pierwotny charakter. Wyłączność na organizację wejść ma jeden lokalny operator, który współpracuje z mieszkańcami okolicznych wiosek.
Wymagania kondycyjne
Wyprawa uchodzi za wymagającą. Uczestnik powinien mieć dobrą formę fizyczną, doświadczenie w trekkingu i biwakowaniu oraz nienaganny stan zdrowia. Przed rezerwacją wypełnia się kwestionariusz zdrowotny. Każdy musi pokonać wejście do jaskini bez pomocy – jeśli to się nie uda, następuje zawrócenie bez zwrotu kosztów.
W drodze do jaskini ekspedycja mija między innymi wioskę Ban Doong, którą zamieszkuje mniej niż 40 osób. Dzięki pracy przy wyprawach miejscowa społeczność zyskała nowe źródła dochodu. W programie bywają też przejścia przez inną dużą jaskinię Hang En, uznawaną za trzecią co do wielkości komorę na świecie.
Jakie inne jaskinie uznaje się za rekordowe?
W rankingach jaskiń bierze się pod uwagę różne kryteria – długość korytarzy, głębokość, kubaturę lub rozmiar pojedynczej komory. Najdłuższy zbadany system świata to Jaskinia Mamucia w amerykańskim stanie Kentucky. Łączna długość jej korytarzy wynosi 686 km. Drugie miejsce zajmuje podwodny system Sac Actun na meksykańskim Jukatanie z 377 km korytarzy.
W Europie największa jest Jaskinia Optymistyczna na Ukrainie. Ten gipsowy system ma 265 km długości, a jego powierzchnia to zaledwie 2 km². Znane są też Jaskinie Szkocjańskie w Słowenii – krasowy zespół o długości 6 km, z 3-kilometrowym szlakiem turystycznym. Niedaleko Jaskini Optymistycznej znajduje się Jaskinia Jeziorna o długości 142 km. Speleolodzy podejrzewają, że obie ukraińskie jaskinie mogą być połączone – wtedy kompleks liczyłby około 407 km.
W Polsce rekordzistką jest Jaskinia Wielka Śnieżna w Tatrach. Tworzy ją system pięciu jaskiń o łącznej długości ponad 23 km korytarzy. Deniwelacja tego systemu wynosi 824 metry. Wejście możliwe jest wyłącznie dla osób z uprawnieniami taternika jaskiniowego.
Najbardziej znane podziemne rekordy przedstawiono poniżej:
| Jaskinia | Państwo | Typ rekordu | Dane |
| Hang Son Doong | Wietnam | największa kubatura | 38,5 mln m³, komora 5 km x 150 m x 200 m |
| Jaskinia Mamucia | Stany Zjednoczone | najdłuższy system | 686 km |
| Jewel Cave | Stany Zjednoczone | długość korytarzy | 346 km, głębokość 253,6 m |
| Jaskinia Optymistyczna | Ukraina | największa w Eurazji | 265 km |
| Jaskinia Krubera | Abchazja, Gruzja | głębokość | 2191 m |
| Lamprechtsofen | Austria | głębokość | 1632 m |
| Jaskinia Wielka Śnieżna | Polska | najdłuższa w Polsce | ponad 23 km, deniwelacja 824 m |
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Gdzie dokładnie leży Hang Son Doong?
Jaskinia znajduje się w środkowym Wietnamie, w prowincji Quang Binh, w Parku Narodowym Phong Nha-Ke Bang, około 55 km od Đồng Hới i blisko granicy z Laosem.
Dlaczego Hang Son Doong uznaje się za największą jaskinię świata?
Ocenia się ją jako największą ze względu na całkowitą kubaturę wynoszącą około 38,5 mln m³ oraz gigantyczną komorę o imponujących wymiarach.
Jak powstała ta jaskinia?
Ukształtowała się przez długotrwałe procesy krasowe, gdy woda rozpuszczała wapienne skały i powiększała szczeliny do postaci korytarzy i sal.
Co jeszcze przyczyniło się do formowania jaskini?
Istotną rolę odegrała podziemna rzeka, która chemicznie rozpuszczała skały oraz mechanicznie erodowała i usuwała materiał skalny.
Jakie wymiary ma największa komora Hang Son Doong?
Największa komora ma ponad 5 km długości, około 150 m szerokości i około 200 m wysokości.
Jak przebiega zwiedzanie jaskini i ile to kosztuje?
Wyprawa Son Doong Expedition trwa 7 dni i 6 nocy, z 4 dniami w jaskini, a udział kosztuje około 3000 USD plus przelot.
Jakie są wymagania i ograniczenia dla turystów?
Wyprawa jest wymagająca kondycyjnie, liczba uczestników rocznie to zwykle 500–800 osób, a wejścia odbywają się w zorganizowanych grupach do 10 osób pod opieką przewodników.
