7 cudów świata UNESCO – lista, historia, ciekawostki

Lista 7 cudów świata UNESCO najczęściej oznacza siedem obiektów wybranych w plebiscycie New7Wonders: Wielki Mur Chiński, Petrę, Machu Picchu, Koloseum, Tadź Mahal, Chichén Itzá i Chrystusa Odkupiciela. UNESCO nie prowadzi oficjalnego rankingu cudów, ale wszystkie te miejsca znajdują się na Liście Światowego Dziedzictwa. Poznaj ich lokalizacje, historię i najciekawsze fakty.

Skąd wzięło się pojęcie 7 cudów świata?

Korzenie tego zestawienia sięgają starożytności. Grecy uważali liczbę siedem za pełną i doskonałą, dlatego już w III–II wieku p.n.e. powstała pierwsza lista najbardziej imponujących budowli znanego świata. Jedną z wersji spisał Filon z Bizancjum, a wcześniej podobną listę przypisywano Antypatrowi z Sydonu.

Do kanonu starożytnych cudów zaliczano:

• Piramidę Cheopsa w Gizie,
• Wiszące Ogrody Semiramidy,
• Świątynię Artemidy w Efezie,
• Posąg Zeusa w Olimpii,
• Mauzoleum w Halikarnasie,
• Kolosa Rodyjskiego,
• Latarnię Morską na Faros.

Z tej grupy do dziś przetrwała wyłącznie Piramida Cheopsa, wzniesiona około 2560 roku p.n.e. z ponad 2 milionów kamiennych bloków. Pozostałe budowle zniszczyły trzęsienia ziemi, wojny lub upływ czasu.

Nową, współczesną listę zaproponował Bernard Weber, szwajcarsko-kanadyjski filmowiec i podróżnik. W 1999 roku opracował pierwszą bazę około 200 kandydatur, a w 2001 roku założył fundację New7Wonders. Po selekcjach do finału trafiło 21 obiektów, a głosowanie trwało od 1 stycznia 2006 do 6 lipca 2007. Oddano w nim ponad 90 milionów głosów, a wyniki ogłoszono 7 lipca 2007 roku w Lizbonie.

Nowe siedem cudów świata to prywatna inicjatywa fundacji New7Wonders, a nie oficjalny program UNESCO – mimo że wszystkie zwycięskie obiekty figurują na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Lista 7 cudów świata UNESCO

W praktyce pod tym pojęciem kryje się siedem obiektów wybranych w głosowaniu New7Wonders. Ich zestawienie wraz z lokalizacją i symbolicznym atrybutem przedstawia poniższa tabela.

Warto zwrócić uwagę, że popularne nazwy nie zawsze są tożsame z oficjalnymi wpisami UNESCO. Koloseum jest częścią szerszego wpisu obejmującego historyczne centrum Rzymu i watykańskie posiadłości, a Chrystus Odkupiciel wchodzi w skład wpisu krajobrazu Rio de Janeiro – Carioca Landscapes.

UNESCO prowadzi odrębną Listę Światowego Dziedzictwa, na którą trafiają obiekty kulturowe i przyrodnicze o wyjątkowej wartości. Decyzje podejmuje Komitet Światowego Dziedzictwa, a wpis wiąże się z wymogiem stałego monitorowania stanu zachowania. Polska ma obecnie, w 2026 roku, 17 takich miejsc, w tym Królewskie Kopalnie Soli w Wieliczce i Bochni, wpisane już w 1978 roku.

Wielki Mur Chiński i Petra – konstrukcje o niezwykłej skali

Te dwa obiekty łączy nie tylko skala, ale też zdolność dawnych budowniczych do przekształcania trudnego terenu. Każdy z nich powstał w zupełnie innej części świata i pełnił inną funkcję.

Wielki Mur Chiński

Wielki Mur rozciąga się na długości ponad 21 000 kilometrów, a jego budowa trwała z przerwami przez ponad 2000 lat. Pierwsze odcinki fortyfikacji powstawały już w VII wieku p.n.e., a cesarz Qin Shi Huang nakazał w 221 roku p.n.e. połączyć je w jednolitą linię obronną. Obecny kształt pochodzi głównie z czasów dynastii Ming, która w latach 1368–1644 wzmocniła konstrukcję cegłą i kamieniem.

Do zaprawy murarskiej dodawano klej ryżowy, co zwiększało trwałość spoin. Wbrew popularnej legendzie mur nie jest widoczny gołym okiem z kosmosu, co potwierdził między innymi pierwszy chiński astronauta Yang Liwei.

Petra

Petra w Jordanii to starożytna stolica Nabatejczyków, założona prawdopodobnie w VI wieku p.n.e. Miasto słynie z fasad wykutych bezpośrednio w różowych skałach pustyni, a najbardziej rozpoznawalnym obiektem jest Al-Khazneh, zwany Skarbcem, o wysokości 40 metrów.

Do centrum prowadzi wąski przełom zwany Siq, który miejscami ma zaledwie 3 metry szerokości. Nabatejczycy opanowali też hydrotechnikę – system kanałów, akweduktów i zbiorników pozwalał gromadzić wodę w pustynnym klimacie i zapewniał miastu bogactwo z handlu kadzidłem oraz przyprawami.

Machu Picchu i Chichén Itzá – dziedzictwo prekolumbijskich cywilizacji

Oba miejsca to świadectwa wysokiego poziomu architektury, astronomii i organizacji społecznej cywilizacji, które rozwijały się bez kontaktu ze Starym Światem.

Machu Picchu

Machu Picchu leży na wysokości 2430 metrów n.p.m. w peruwiańskich Andach. Zbudowano je około 1450 roku za panowania cesarza Pachacuteca. Kompleks liczy około 200 budynków wzniesionych z precyzyjnie dopasowanych kamiennych bloków, bez użycia zaprawy, co zapewniło im odporność na trzęsienia ziemi.

Miasto opuszczono podczas hiszpańskiego podboju i przez stulecia pozostawało ukryte. W 1911 roku natrafił na nie amerykański historyk Hiram Bingham. Na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO figurowało już od 1983 roku, a w plebiscycie New7Wonders zdobyło tytuł w 2007.

Obecnie miejsce to bywa przedmiotem krytyki ze względu na presję ruchu turystycznego i problemy transportowe, które nasiliły się w 2023 roku. Fundacja New7Wonders zwraca uwagę, że zrównoważone zarządzanie zwiedzaniem staje się coraz pilniejsze.

Chichén Itzá

Chichén Itzá na meksykańskim Jukatanie to jedno z najważniejszych miast Majów i Tolteków. Dominuje nad nim piramida Kukulkana o wysokości 30 metrów. Każda z czterech ścian ma 91 stopni, co razem z platformą daje 365 stopni – liczbę dni w roku słonecznym.

Podczas równonocy na schodach piramidy pojawia się świetlna iluzja węża, co świadczy o zaawansowanej wiedzy astronomicznej Majów. Na terenie kompleksu znajduje się też Wielkie Boisko do Gry w Pelotę o długości 166 metrów. Charakterystyczny efekt akustyczny – klaśnięcie u podstawy schodów wywołuje dźwięk przypominający świętego ptaka quetzala – wciąż zaskakuje odwiedzających.

Tadź Mahal, Koloseum i Chrystus Odkupiciel – symbole miłości, władzy i wiary

Trzy pozostałe obiekty łączy silny ładunek symboliczny i emocjonalny, choć każdy z nich powstał w innym kręgu kulturowym.

Tadź Mahal

Mauzoleum w Agrze zbudował cesarz Mogołów Shah Jahan dla swojej żony Mumtaz Mahal, która zmarła w 1631 roku. Budowa trwała 22 lata i zaangażowała ponad 20 000 rzemieślników. Centralna kopuła sięga 73 metrów, a cztery minarety o wysokości 40 metrów odchylono lekko na zewnątrz, aby w razie trzęsienia ziemi nie uszkodziły głównej budowli.

Biały marmur z Makrany inkrustowano 28 rodzajami kamieni półszlachetnych, tworząc motywy kwiatowe. W ciągu dnia elewacja zmienia barwę – od różowej o świcie po złotą o zachodzie słońca.

Koloseum

Rzymskie Koloseum powstało w I wieku n.e. z inicjatywy cesarza Wespazjana. To największy amfiteatr starożytnego świata, mogący pomieścić od 50 000 do 80 000 widzów. Eliptyczna konstrukcja ma 189 metrów długości, 156 metrów szerokości i 48 metrów wysokości.

System 80 numerowanych wejść pozwalał opuścić widownię w kilka minut. Pod areną znajdowało się hypogeum, czyli sieć tuneli i wind, w których przetrzymywano gladiatorów oraz zwierzęta. Rozwiązania te do dziś inspirują projektantów nowoczesnych stadionów.

Chrystus Odkupiciel

Statua w Rio de Janeiro stoi na szczycie góry Corcovado, na wysokości 710 metrów n.p.m.. Sama figura ma 30 metrów wysokości, a rozpiętość jej ramion wynosi 28 metrów. Projekt przygotował brazylijski inżynier Heitor da Silva Costa, a ostateczny wygląd nadał polsko-francuski rzeźbiarz Paul Landowski.

Budowa trwała od 1922 do 1931 roku. Uroczyste oświetlenie pomnika uruchomiono zdalnie z Rzymu dzięki Guglielmo Marconiemu. Statua wielokrotnie była uderzana piorunem – w 2014 roku uszkodzeniu uległ prawy kciuk, a prace konserwacyjne wymagały użycia kamienia z tego samego kamieniołomu.