Squash to dynamiczna gra dwóch osób, w której zawodnicy naprzemiennie odbijają piłkę od przedniej ściany. Każda wymiana kończy się punktem, a wspólna przestrzeń na korcie sprawia, że zasady bezpieczeństwa są równie ważne jak technika.
Podstawy rozgrywki i punktacja
Celem gry jest takie odbicie piłki, aby przeciwnik nie zdołał jej prawidłowo odegrać. Piłka musi ostatecznie trafić w przednią ścianę, ale po drodze może odbić się od ścian bocznych i tylnej. Zawodnicy uderzają ją naprzemiennie, a między odbiciami piłka może najwyżej raz odbić się od podłogi.
W squashu stosuje się system PARS (Point-A-Rally Scoring). Punkt zdobywa zwycięzca każdej wymiany, niezależnie od tego, kto wykonywał serwis. Set trwa do 11 punktów. Przy wyniku 10:10 gra toczy się do momentu uzyskania dwóch punktów przewagi. Mecz najczęściej rozgrywa się do dwóch lub trzech wygranych setów, zależnie od formatu rozgrywek.
Piłka po uderzeniu musi dotrzeć do przedniej ściany, zanim odbije się od podłogi. Można ją jednak zagrać wcześniej z powietrza, czyli wykonać volley. Drugie odbicie od podłogi przed zagraniem oznacza przegranie wymiany. Podobnie działa podwójne dotknięcie piłki rakietą podczas jednego uderzenia.
Kort ma około 9,75 m długości i 6,4 m szerokości. Linie wyznaczają granice pola gry oraz pola serwisowe.
Jak poprawnie wykonać serwis?
Serwis rozpoczyna każdą wymianę. Zawodnik może wybrać prawą albo lewą stronę, z której poda piłkę. Po zdobyciu punktu serwujący zmienia pole na przeciwne. Gdy wymianę wygra odbierający, przejmuje serwis i sam wybiera stronę rozpoczęcia.
Poprawny serwis przebiega według następującej sekwencji:
- Stań w wybranym kwadracie serwisowym tak, aby przynajmniej część jednej stopy znajdowała się w jego obrębie. Stopa nie może dotykać żadnej linii.
- Uderz piłkę bezpośrednio w przednią ścianę. Serwis z odbiciem od ściany bocznej przed trafieniem w ścianę przednią jest błędny.
- Skieruj piłkę powyżej linii serwisowej i poniżej górnej linii autowej.
- Doprowadź do tego, aby piłka po odbiciu od przedniej ściany trafiła w przeciwległą ćwiartkę kortu. Po drodze może odbić się od ściany bocznej lub tylnej.
Przepisy nie narzucają serwisu z dołu ani z góry. Liczy się ustawienie stóp, bezpośrednie trafienie w przednią ścianę oraz lądowanie piłki w odpowiednim polu. Jeśli serwis dotknie linii autowej, tinu lub obszaru poniżej niego, serwujący przegrywa wymianę.
Bezpieczeństwo na korcie – Let, Stroke i No Let
Obaj gracze muszą zapewnić sobie swobodny dostęp do piłki, możliwość wykonania zamachu i bezpośredniego zagrania w przednią ścianę. Nie wolno kontynuować wymiany, gdy zamach lub lot piłki mogą zagrozić przeciwnikowi. W takiej sytuacji należy zatrzymać grę, podnieść rękę i powiedzieć „Let please”. Decyzję podejmuje sędzia, a w grze rekreacyjnej zawodnicy powinni rozstrzygać sporne sytuacje przede wszystkim z myślą o bezpieczeństwie.
Najważniejsze decyzje sędziowskie można rozpoznać w ten sposób:
| Sytuacja | Decyzja | Uzasadnienie |
|---|---|---|
| Przypadkowe przeszkadzanie, ale zawodnik nadal miał możliwość bezpiecznego dojścia do piłki | Let | Wymiana jest powtarzana. Serwuje ten sam zawodnik z tej samej strony. |
| Przeciwnik blokuje bezpośredni dostęp, linię zagrania albo miejsce na prawidłowy zamach | Stroke | Punkt otrzymuje zawodnik, któremu uniemożliwiono wykonanie uderzenia. |
| Zawodnik nie był przygotowany do odbicia, nie miał realnej szansy dotarcia do piłki albo przeszkadzanie nie wpłynęło na zagranie | No Let | Punkt otrzymuje przeciwnik, a wymiana nie jest powtarzana. |
Let nie oznacza automatycznie punktu dla osoby zgłaszającej przeszkadzanie. Najczęściej oznacza powtórzenie wymiany. Stroke pojawia się wtedy, gdy przeszkoda uniemożliwiła prawidłowe uderzenie, a zawodnik był gotowy i zdolny do jego wykonania. Jeżeli gracz nie wykazał realnej chęci dojścia do piłki, sędzia może orzec No Let.
Szczególnej ostrożności wymagają sytuacje, w których piłka po odbiciu od przedniej ściany leci w kierunku przeciwnika. Jeśli bezpieczne uderzenie jest niemożliwe, trzeba przerwać akcję zamiast ryzykować trafienie rakietą lub piłką. Zbyt szeroki zamach także może być niebezpieczny. Żaden punkt, nawet piłka meczowa, nie uzasadnia kontynuowania groźnego zagrania.
Podstawowe techniki uderzeń
Na początku najlepiej skupić się na kontroli kierunku i długości piłki, a nie na maksymalnej sile. Przydatne zagrania to:
- Drive – długie, niskie uderzenie wzdłuż ściany bocznej, którego celem jest posłanie piłki w tylną część kortu.
- Drop shot – krótki skrót przy przedniej ścianie, utrudniający przeciwnikowi szybkie dojście do piłki.
- Lob – wysokie zagranie, które przelatuje nad przeciwnikiem i daje czas na powrót do pozycji.
- Volley – odbicie piłki z powietrza przed jej kontaktem z podłogą, pozwalające przyspieszyć wymianę.
Po uderzeniu warto wracać w okolice strefy T, czyli centralnego obszaru kortu. Daje ona dobry dostęp do obu stron i ułatwia reagowanie na zagrania rywala. W czasie ruchu kontroluj rakietę, nie wykonuj niepotrzebnie szerokich zamachów i zostawiaj przeciwnikowi miejsce na bezpieczne odbicie.
Co zabrać na pierwszy trening?
Do rozpoczęcia gry nie potrzeba dużej ilości wyposażenia. Na pierwszy trening przygotuj:
- Buty sportowe z jasną, niebrudzącą podeszwą, wymagane przez większość klubów.
- Rakietę do squasha, którą często można wypożyczyć na miejscu.
- Piłkę do squasha dobraną do poziomu początkującego gracza, również dostępną w wielu klubach.
- Okulary ochronne, które nie zawsze są obowiązkowe rekreacyjnie, ale zwiększają ochronę oczu.
Przyda się także przewiewny strój i krótka rozgrzewka, ponieważ squash szybko podnosi intensywność wysiłku. Początkujący zwykle lepiej radzą sobie z nieco wolniejszą piłką, która daje więcej czasu na reakcję i prawidłowe ustawienie.
Najważniejsze zasady squasha są proste: kieruj piłkę w przednią ścianę, pilnuj linii autowych, kontroluj serwis i pozwalaj przeciwnikowi bezpiecznie dojść do uderzenia. Gdy pojawia się ryzyko kolizji, zatrzymaj akcję i zgłoś Let zamiast walczyć o punkt za wszelką cenę.
