Petanka to prosta gra towarzyska, w której stalowymi kulami rzuca się w kierunku małej drewnianej kulki zwanej świnką. Wygrywa osoba lub drużyna, której kule znajdą się bliżej celu. Mecz trwa do zdobycia 13 punktów.
Sprzęt i przygotowanie do gry
Do rekreacyjnej partii potrzebujesz przede wszystkim kul, świnki i płaskiego, utwardzonego terenu. Może to być żwir, ubita ziemia, parkowa alejka albo podwórze. Specjalny bulodrom nie jest konieczny, choć w rozgrywkach turniejowych stosuje się wyznaczone boiska.
Podstawowy zestaw obejmuje:
- Stalowe kule – w oficjalnych zestawach mają zwykle średnicę 70,5–80 mm i ważą 650–800 g.
- Świnkę – małą drewnianą kulkę będącą celem, o średnicy około 30 mm.
- Okrąg rzutowy – można narysować go na ziemi albo wykorzystać gotowy obręczowy znacznik.
- Płaski teren – rekreacyjna nawierzchnia może być żwirowa lub ziemna, ale nie powinna utrudniać bezpiecznego rzutu.
Liczba kul zależy od liczby uczestników i wybranego formatu:
| Liczba graczy | Typ gry | Liczba kul na gracza |
|---|---|---|
| 2 | Singiel, 1 na 1 | 3 |
| 4 | Dublet, 2 na 2 | 3 |
| 6 | Triplet, 3 na 3 | 2 |
W grze rekreacyjnej można umówić się na uproszczony wariant, ale przed rozpoczęciem trzeba ustalić liczbę kul i sposób liczenia punktów. Wymiary turniejowego boiska nie są potrzebne podczas zwykłej partii. Najważniejsze, aby teren był bezpieczny i pozwalał obserwować położenie kul.
Petanka – zasady gry krok po kroku
Jedna runda, nazywana też rozgrywką, zaczyna się od wyrzucenia świnki i kończy po zagraniu wszystkich kul. Kolejne etapy wyglądają następująco:
- Losowanie wskazuje osobę lub drużynę rozpoczynającą. Można zrobić to rzutem monetą.
- Rozpoczynający wyznacza miejsce gry i rysuje okrąg o średnicy od 35 do 50 cm.
- Z okręgu rzuca świnkę na odległość około 6–10 m, tak aby znalazła się na wyznaczonym terenie.
- Ten sam gracz rzuca pierwszą stalową kulę, starając się umieścić ją jak najbliżej świnki.
- Rzuca drużyna, której kula znajduje się dalej od celu. Jej zadaniem jest zbliżenie własnej kuli albo wybicie kuli przeciwnika.
- Jeżeli po rzucie jedna drużyna nadal ma dalej położoną kulę, wykonuje kolejny rzut. Zasada jest prosta – dalej od świnki rzuca dalej.
- Gdy jedna strona wykorzysta wszystkie kule, druga może zagrać pozostałe bez zmiany kolejności.
- Po wyrzuceniu wszystkich kul gracze mierzą ich położenie i przyznają punkty zwycięskiej stronie.
- Drużyna, która zdobyła punkty, rozpoczyna następną rundę. Nowy okrąg wyznacza się w pobliżu miejsca, w którym znajdowała się świnka.
Podczas rzutu obie stopy muszą pozostawać wewnątrz okręgu i mieć kontakt z podłożem aż do chwili, gdy rzucona kula dotknie ziemi. Nie wolno robić rozbiegu ani wychodzić z okręgu przed zakończeniem rzutu.
Po wyrzuceniu świnki nie powinno się poprawiać nawierzchni ani przesuwać przeszkód. W rekreacyjnej grze można przyjąć prostsze zasady, ale wszyscy uczestnicy powinni ustalić je przed pierwszym rzutem.
Jak liczyć punkty?
Punkty zdobywa tylko osoba lub drużyna, której kula znajduje się najbliżej świnki. Nie sumuje się wszystkich kul obu stron. Liczy się wyłącznie te kule zwycięskiej strony, które leżą bliżej celu niż najlepsza, czyli najbliższa kula przeciwnika.
Przykład: jeśli drużyna A ma trzy kule bliżej świnki niż najlepsza kula drużyny B, otrzymuje trzy punkty. Jeśli tylko jedna kula A jest lepsza od wszystkich kul B, drużyna zdobywa jeden punkt. Gdy najbliższa kula obu stron znajduje się w podobnej odległości, należy ją zmierzyć.
Przesunięcie świnki nie musi kończyć rundy, jeśli nadal pozostaje ona na boisku. Jeżeli zostanie wybita poza wyznaczony teren, zasady turniejowe przewidują szczególne rozstrzygnięcie, dlatego w grze rekreacyjnej najlepiej ustalić wcześniej, czy runda jest powtarzana.
Mecz wygrywa osoba lub drużyna, która jako pierwsza zdobędzie 13 punktów. Poszczególne rundy mogą przynosić różną liczbę punktów, zależnie od liczby kul znajdujących się bliżej świnki.
Pierwsza partia nie wymaga znajomości wszystkich wariantów turniejowych. Wystarczy przygotować kule, wyznaczyć okrąg, ustalić kolejność rzutów i pilnować zasady punktowania. Kolejne rozgrywki szybko pokażą, jak wiele zmienia precyzja, obserwacja terenu i właściwy moment na rzut.
