Wimbledon to turniej Wielkiego Szlema rozgrywany na trawie, ale jego podstawą pozostaje klasyczny system tenisa: punkty tworzą gemy, gemy sety, a sety decydują o wyniku meczu. Najważniejsze wyróżniki to pięć setów w singlu mężczyzn, trzy sety w singlu kobiet i super tie-break do 10 punktów przy stanie 6:6 w secie decydującym.
Jak działa punktacja na Wimbledonie?
Wimbledon korzysta ze standardowego systemu punktacji stosowanego w profesjonalnym tenisie. Mecz składa się kolejno z punktów, gemów, setów i całego spotkania. Trawa może przyspieszać wymiany i powodować niższe odbicie piłki, lecz nie zmienia podstawowej hierarchii wyniku.
| Punkt w grze | Oznaczenie w tenisie | Znaczenie |
|---|---|---|
| 0 | Zero | Brak zdobytego punktu |
| 1 | 15 | Pierwszy punkt |
| 2 | 30 | Drugi punkt |
| 3 | 40 | Trzeci punkt |
| 4 | Gem | Wygranie gema, jeśli zawodnik ma przewagę dwóch punktów |
Zdobycie czterech punktów nie zawsze kończy gema. Przy stanie 40:40 pojawia się deuce, czyli równowaga. Zawodnik musi wtedy wygrać dwie kolejne akcje. Pierwsza daje przewagę, a druga kończy gema. Jeśli rywal wygra następną akcję, wynik wraca do równowagi.
Przebieg standardowego gema można przedstawić w kilku krokach:
- Jeden z zawodników wykonuje serwis, a drugi próbuje rozpocząć wymianę.
- Zawodnik zdobywa punkt, gdy rywal popełni błąd, zagra w siatkę, trafi w aut albo nie odbierze piłki zgodnie z przepisami.
- Punkty są liczone jako 15, 30 i 40.
- Po wygraniu punktu przy przewadze lub po uzyskaniu dwóch punktów przewagi zawodnik zdobywa gema.
- Gemy składają się na seta, a wygrane sety decydują o meczu.
Set wygrywa zawodnik, który zdobędzie co najmniej sześć gemów i ma nad rywalem dwa gemy przewagi. Wynik 6:4 kończy seta od razu. Przy stanie 5:5 potrzebny jest wynik 7:5, a przy 6:6 stosuje się tie-break zgodnie z zasadami opisanymi niżej.
Formaty meczów na Wimbledonie
Największa różnica między kategoriami dotyczy liczby setów potrzebnych do zwycięstwa. Singiel mężczyzn w Wielkim Szlemie rozgrywa się w formule „best of five”, czyli do trzech wygranych setów. W singlu kobiet obowiązuje „best of three”, a więc do dwóch wygranych setów.
| Kategoria | Maksymalna liczba setów | Zasada rozstrzygnięcia |
|---|---|---|
| Singiel mężczyzn | 5 setów | Wygrywa zawodnik, który pierwszy zdobędzie 3 sety |
| Singiel kobiet | 3 sety | Wygrywa zawodniczka, która pierwsza zdobędzie 2 sety |
| Debel mężczyzn | 3 sety | Wygrywa para, która pierwsza zdobędzie 2 sety |
Od 2023 roku męski debel na Wimbledonie jest rozgrywany maksymalnie przez trzy sety. Wcześniej, podobnie jak w singlu mężczyzn, finałowy wynik mógł wymagać pięciu setów. Skrócenie formatu ujednoliciło Wimbledon z pozostałymi turniejami Wielkiego Szlema i ograniczyło czas oraz obciążenie fizyczne spotkań deblowych.
Tie-break i super tie-break – jakie są zasady?
W zwykłym secie przy stanie 6:6 rozgrywany jest tie-break. Zawodnik musi zdobyć co najmniej 7 punktów i mieć przewagę dwóch punktów. Oznacza to, że wynik może wynieść 7:5, ale przy 6:6 gra toczy się dalej do rezultatu 8:6, 9:7 lub kolejnego wyniku z różnicą dwóch punktów.
W secie decydującym obowiązuje super tie-break do 10 punktów. Na Wimbledonie, podobnie jak w pozostałych turniejach Wielkiego Szlema, jest on rozgrywany przy stanie 6:6 w trzecim secie kobiet lub piątym secie mężczyzn. Zwycięstwo wymaga zdobycia 10 punktów i przewagi co najmniej dwóch punktów, więc przy stanie 9:9 gra nie kończy się automatycznie.
Ta zasada zastąpiła wcześniejsze rozwiązania, które pozwalały na bardzo długą rywalizację w decydującym secie. W 2010 roku John Isner i Nicolas Mahut rozegrali na Wimbledonie mecz zakończony wynikiem 70:68 w piątym secie. Spotkanie trwało 11 godzin i 5 minut, a jego przebieg stał się jednym z powodów dalszych zmian w przepisach. Nie należy jednak mylić obu formatów: zwykły tie-break jest rozgrywany do 7 punktów, a super tie-break w secie decydującym do 10.
Podstawowe pojęcia przy oglądaniu Wimbledonu
Najczęściej używane terminy pomagają szybko odczytać sytuację na korcie:
- Przełamanie – wygranie gema, w którym serwował przeciwnik.
- Deuce – równowaga 40:40, po której trzeba zdobyć dwa kolejne punkty.
- Przewaga – punkt zdobyty po stanie równowagi, który przybliża zawodnika do wygrania gema.
- As serwisowy – serwis, którego przeciwnik nie dotknął zgodnie z zasadami.
- Wolej – odbicie piłki z powietrza, zanim odbije się od kortu.
- Zmiana stron – zawodnicy przechodzą na przeciwne strony kortu po zakończeniu nieparzystych gemów, aby warunki zewnętrzne, takie jak słońce czy wiatr, wpływały na nich możliwie równomiernie.
Oglądając Wimbledon, wystarczy zapamiętać trzy poziomy wyniku: punkty tworzą gema, gemy tworzą seta, a sety tworzą mecz. Największą różnicę względem wielu turniejów ATP i WTA stanowi format singla mężczyzn oraz sposób rozstrzygania decydującego seta przez super tie-break do 10 punktów.
