„Piłka w grze” w przepisach sportowych oznacza stan, w którym piłka jest aktywna i podlega regułom danej dyscypliny. W piłce nożnej zaczyna się on po prawidłowym wznowieniu gry, a kończy między innymi po całkowitym przekroczeniu linii lub po decyzji sędziego o przerwaniu gry. Zwrot „dopóki piłka w grze, wszystko jest możliwe”, kojarzony z Kazimierzem Górskim, ma natomiast znaczenie metaforyczne, a nie regulaminowe.
„Piłka w grze” – termin czy metafora?
W języku sportowym to określenie ma dwa znaczenia. Technicznie opisuje konkretny status piłki ustalony przez przepisy. Gdy piłka jest w grze, zawodnicy mogą podejmować działania przewidziane dla danej sytuacji, a sędzia ocenia ich zgodność z regułami.
W potocznym użyciu zwrot oznacza, że wynik spotkania nie jest jeszcze przesądzony. Popularne powiedzenie Kazimierza Górskiego „Dopóki piłka w grze, wszystko jest możliwe” wyraża sportowy optymizm i przekonanie, że sytuacja może się zmienić do końcowego gwizdka. Nie jest to jednak definicja z przepisów gry.
Kiedy piłka jest w grze w piłce nożnej?
Zgodnie z Przepisami Gry opracowywanymi przez IFAB, piłka pozostaje w grze od momentu prawidłowego kopnięcia i wyraźnego poruszenia przy wznowieniu. Dotyczy to między innymi rozpoczęcia meczu, rzutu wolnego, rzutu od bramki, rzutu rożnego i wznowienia po przerwie.
Status piłki nie zmienia się przy każdym kontakcie z obiektem znajdującym się na boisku. Może ona nadal być w grze, nawet gdy odbije się od elementu infrastruktury albo od osoby uprawnionej do przebywania na murawie.
Najważniejsze sytuacje, w których piłka pozostaje w grze albo przestaje być aktywna, wyglądają następująco:
- Rozpoczęcie gry – piłka jest w grze po kopnięciu i wyraźnym poruszeniu podczas prawidłowego wznowienia.
- Odbicie od obramowania – kontakt ze słupkiem lub poprzeczką nie powoduje automatycznego przerwania gry.
- Kontakt z sędzią – piłka zasadniczo pozostaje w grze po odbiciu od sędziego, chyba że przepisy przewidują konieczność przerwania i wznowienia gry.
- Przekroczenie linii – piłka jest poza grą, gdy całym obwodem przekroczy linię boczną albo linię bramkową, niezależnie od tego, czy znajduje się na ziemi, czy w powietrzu.
- Decyzja sędziego – piłka staje się martwa po przerwaniu gry przez sędziego, na przykład z powodu przewinienia, kontuzji lub innego zdarzenia wymagającego zatrzymania meczu.
W praktyce określenie „piłka martwa” oznacza przeciwieństwo piłki w grze. Po wyjściu piłki poza boisko albo po gwizdku nie można traktować dalszego kontaktu z nią jako zwykłej części akcji. Konieczne jest właściwe wznowienie wskazane przez przepisy i sędziego.
Co oznacza „piłka w grze” w golfie?
W golfie termin ma bardziej proceduralne znaczenie niż w piłce nożnej. Reguły R&A określają, kiedy konkretna piłka jest piłką gracza pozostającą w grze. Jej status wpływa na możliwość podniesienia, wyczyszczenia, odłożenia, zastąpienia albo dropowania, a także na ocenę ewentualnej kary.
Nie każda piłka znajdująca się na polu automatycznie jest piłką w grze danego zawodnika. Znaczenie ma między innymi to, czy została prawidłowo wprowadzona do gry i czy nie zastąpiła jej inna piłka zgodnie z właściwą procedurą.
W golfie status piłki wiąże się przede wszystkim z takimi czynnościami:
- Podniesienie i czyszczenie – piłkę można podnieść tylko w sytuacjach przewidzianych przez reguły, często po wcześniejszym oznaczeniu jej położenia.
- Odłożenie na miejsce – gdy przepis wymaga odłożenia piłki, należy użyć oryginalnej piłki i umieścić ją w wymaganym miejscu.
- Dropowanie – przy korzystaniu z procedury uwolnienia piłkę trzeba zdropować w określony sposób i w wyznaczonym obszarze.
- Zastąpienie piłki – w niektórych procedurach dopuszczalna jest inna piłka, ale tylko wtedy, gdy zezwala na to konkretna reguła.
Dlatego w golfie „piłka w grze” nie oznacza po prostu piłki, która aktualnie się toczy. To formalny status związany z konkretnym uderzeniem, miejscem piłki i procedurą zastosowaną przez zawodnika.
Nota ekspercka: w wypowiedzi Kazimierza Górskiego „piłka w grze” staje się symbolem niepewnego wyniku i szansy na odwrócenie losów spotkania. W przepisach jest natomiast technicznym określeniem aktywności piłki. Te dwa znaczenia łączy sportowy kontekst, ale nie należy ich utożsamiać.
